GASLIGHT: Ένας αγωγός φυσικού αερίου που δεν έγινε ποτέ

Πως μια μικρή κοινωνία σε μια επαρχία της Virginia οργανώθηκε, αγωνίστηκε και απέτρεψε μια περιβαλλοντική καταστροφή

Ένας εξαιρετικός τίτλος που ξεχώρισε στην προτεινόμενη λίστα βιβλίων του Economist για το έτος 2025

Ο συγγραφέας - δημοσιογράφος Jonathan Mingle, παρουσιάζει μια πραγματική ιστορία, η οποία δείχνει ότι καμία μάχη δεν είναι χαμένη αν πρώτα δεν δοθεί στο πεδίο.

Η εταιρεία Dominion Energy είναι μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές επιχειρήσεις στις Η.Π.Α. και εισηγμένη στην Wall Street με κεφαλαιοποίηση 55 δις δολάρια. Στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, πήρε άδεια προκειμένου να χτίσει έναν αγωγό φυσικού αερίου στις Ανατολικές ακτές των Η.Π.Α. με συνολικό μήκος 970 χιλιόμετρα, ο οποίος θα διέσχιζε τα Απαλλάχια Όρη και εθνικά προστατευμένα δάση.

Ήταν η εποχή που το φυσικό αέριο μπήκε στην καθημερινότητα των Αμερικανών καταναλωτών και παρουσιάστηκε σαν "πράσινη" φυσική ενέργεια και ως μια "γέφυρα¨ από το πετρέλαιο στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Οι επιπτώσεις όμως του φυσικού αερίου στην κλιματική αλλαγή και την υπερθέρμανση του πλανήτη είναι παρόμοιες με αυτές του πετρελαίου.

Το φυσικό αέριο είναι ένα ορυκτό καύσιμο του οποίου η άντληση και διανομή επιβαρύνει σημαντικά το περιβάλλον. Επειδή όμως στις Η.Π.Α. υπάρχει σε αφθονία, το λόμπυ των ενεργειακών εταιρειών το παρουσιάζουν σαν κάτι το οικολογικό, εξού και η ονομασία του "φυσικό αέριο" προκειμένου να παραπέμπει σε ένα αγνό προΐόν που προσφέρει η φύση.

Μετά την ανακάλυψη σημαντικών κοιτασμάτων φυσικού αερίου, οι Ομοσπονδιακές Υπηρεσίες επιδόθηκαν σε έναν αγώνα δρόμου χορήγησης αδειών άντλησης φυσικού αερίου και κατασκευής αγωγών προκειμένου το πολύτιμο ορυκτό να φτάσει στον τελικό καταναλωτή. Οι άδειες αυτές όμως δίδονταν χωρίς σχολαστικό έλεγχο στις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων του κάθε έργου. Παράλληλα άρχισε να μπαίνει στο παιχνίδι και το υγροποιημένο φυσικό αέριο, το γνωστό μας LNG το οποίο έδινε προοπτικές αμερικανικών εξαγωγών σε όλο τον κόσμο.

Ο αγωγός Atlantic Coast Pipeline

Ο συγκεκριμένος αγωγός έλαβε πολύ γρήγορα τις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις που απαιτούνταν για την εκτέλεση του έργου, καθώς η γραφειοκρατία της Ομοσπονδιακής και Πολιτειακής Κυβέρνησης δεν ήθελε να θέσει εμπόδια σε μια μεγάλη επένδυση μιας εταιρείας που εμπλεκόταν έμμεσα και στην πολιτική ζωή του τόπου.

Οι κάτοικοι των αγροτικών περιοχών της Virginia από τις οποίες θα περνούσε ο αγωγός, έλαβαν ξαφνικά επιστολές απαλλοτρίωσης των ιδιοκτησιών τους... άνθρωποι του μεροκάματου που έμεναν για ολόκληρες γενιές στο ίδιο μέρος, κοινότητες μαύρων των οποίων οι πρόγονοι δούλευαν στην γη της Virginia ως σκλάβοι και μετά την απελευθέρωση τους έμειναν στα ίδια μέρη, έβλεπαν ξαφνικά τις περιουσίες τους να δεσμεύονται με μια επιστολή.

Εάν επέλεγαν την δικαστική διαμάχη με την εταιρεία είχαν μικρές πιθανότητες επιτυχίας ενώ ταυτόχρονα τα δικαστικά έξοδα θα τους γονάτιζαν οικονομικά...εάν απευθυνόταν στις ομοσπονδιακές και πολιτειακές αρχές δύσκολα θα έβρισκαν πόρτες ανοικτές...ταυτόχρονα οι τοπικές αρχές της κομητείας ήταν αδύναμες να αντισταθούν...οπότε η μόνη επιλογή που φάνταζε δυνατή ήταν να λάβουν την αποζημίωση από την εταιρεία και να δεχτούν να εγκατασταθεί λίγα μέτρα από τα σπίτια τους ένας αγωγός ο οποίος σε περίπτωση διαρροής μπορεί να αφάνιζε ολόκληρη την περιοχή.

Στην κομητεία του Nelson από όπου θα περνούσε ο αγωγός, έπρεπε να τρυπηθεί το βουνό ενώ παράλληλα υπήρχε ιστορικό καταστροφικών βροχοπτώσεων οι οποίες παλαιότερα είχαν ισοπεδώσει ολόκληρα χωριά. Μια ομάδα τεχνικών που ήταν αντίθετη στην εγκατάσταση του αγωγού στην περιοχή, υπέβαλλαν στις αρμόδιες αρχές τεκμηριωμένες μελέτες και υπομνήματα για την επικινδυνότητα του εγχειρήματος.

Μια χούφτα ανθρώπων κινητοποιήθηκε, οργανώθηκε σε ομάδες πολιτών και ξεσήκωσε τους κατοίκους των περιοχών από τις οποίες θα περνούσε ο αγωγός.

Ο αγώνας ήταν πολύ δύσκολος. Η εταιρεία χρηματοδοτούσε τις καμπάνιες πολιτικών στην πολιτεία της Virginia, είχε ερείσματα στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση, προσέλαβε ακριβοπληρωμένους λομπίστες ενώ είχε στο payroll της τα καλύτερα δικηγορικά γραφεία της πολιτείας.

Η μάχη ήταν άνιση και οι αρχικές αποφάσεις των δικαστηρίων ήταν απογοητευτικές για την κίνηση των πολιτών της Virginia. Τότε οι κάτοικοι άρχισαν να μεταφέρουν τις διαμαρτυρίες τους στην Ουασινγκτον, έξω από τα γραφεία των ομοσπονδιακών υπηρεσιών οι οποίες εμπλέκονταν στις αδειοδοτήσεις του έργου...σιγά σιγά η φώνη τους γινόταν όλο και πιο δυνατή και ο αγώνας τους άρχισε να λαμβάνει σημαντική δημοσιότητα.

Οι κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν το 2014 οδήγησαν το project του έργου σε σημαντικές καθυστερήσεις, οι οποίες έφεραν ζημιές στην εταιρεία και γκρίνιες από τους μετόχους. Τελικά μετά από έξι χρόνια αγώνων, ατελείωτων ακροάσεων σε δικαστήρια και επιτροπές, η εταιρεία Dominion Energy ανακοίνωσε την ακύρωση του έργου φέρνοντας μεγάλη ανακούφιση στους κατοίκους της Virginia οι οποίοι κατάφεραν να υπερασπιστούν με επιτυχία την γη των προγόνων τους και των μελλοντικών γενεών της πολιτείας.

Το βιβλίο αυτό μου άφησε την αίσθηση ότι όταν οι πολίτες ενώνονται και παραμερίζουν τις προσωπικές και πολιτικές τους διαφορές μπορούν να καταφέρουν τα πάντα...

ΥΓ: Ένας παρόμοιος αγώνας πολιτών διεξάγεται την τρέχουσα περίοδο στο νησί της Θάσου, όπου οι κάτοικοι προσπαθούν να ακυρώσουν το έργο της αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στο όμορφο νησί τους. Να τους ευχηθούμε καλή επιτυχία.